“Waarom zou de zorgvrager niet mogen lezen wat wij schrijven?” Het patiëntendossier als gedeelde ruimte
In KARUS groeit het elektronisch patiëntendossier uit tot iets anders dan een intern werkinstrument. Op steeds meer afdelingen wordt het een gedeelde ruimte, waarin zorgvragers actief kunnen meelezen, reageren en meedenken over hun traject.
De onderliggende visie is eenvoudig: het dossier gaat over hun leven en hun herstelproces. Waarom zouden zij daar geen toegang toe krijgen?
Die openheid verandert de dynamiek tussen zorgverlener en zorgvrager. Zorg wordt minder eenrichtingsverkeer en veel meer dialoog. Niet praten óver de zorgvrager, maar mét de zorgvrager. Samen kijken naar observaties, samen verduidelijken wat moeilijk loopt, samen beslissingen nemen.
Het doet ook actiever nadenken over taalgebruik. Medewerkers schrijven bewuster vanuit het besef dat de zorgvrager meeleest. Duidelijker, menselijker en oordeelvrij.
Tegelijk vraagt die openheid nuance. Transparantie blijft het uitgangspunt, al vraagt elk zorgtraject een zorgvuldige afweging van wat op welk moment helpend is. Bij bijvoorbeeld kinderen, mensen in een acute psychose of tijdens crisismomenten staat de vraag centraal: wat is begrijpelijk, veilig en ondersteunend voor de zorgvrager?
Het uitgangspunt blijft daarbij hetzelfde: het dossier behoort in essentie toe aan de zorgvrager. Dat besef verandert fundamenteel hoe je naar verslaggeving kijkt.
Afdeling Cadans: “Iedereen zit hier mee aan tafel”
Op afdeling Cadans, gespecialiseerd in persoonlijkheidsproblematieken, trekken ze die visie ver door. Zorgvragers kunnen er hun volledige dossier inkijken en nemen ook deel aan overlegmomenten. Zelfs tijdens teamvergaderingen schuiven zij mee aan tafel.
“Dat is voor ons de logica zelf”, vertelt Roald, afdelingsverantwoordelijke. “Als je herstel samen wil vormgeven, kan je mensen moeilijk buitensluiten uit gesprekken die over hen gaan.”
Zorgvragers kunnen er observaties, teamverslagen, therapieprogramma’s, medicatie en crisisplannen nalezen. Ze krijgen niet alleen informatie te zien, maar kunnen ook reageren, aanvullen en mee richting geven.
En dat vraagt een bewuste manier van schrijven. Zeker wanneer gevoelige observaties genoteerd worden.
“We proberen zo oordeelvrij mogelijk te formuleren. Daarbij gaan we moeilijke zaken niet uit de weg. We benoemen ze op een respectvolle manier en in dialoog.”
Volgens het team heeft die transparantie vaak een opvallend effect op het herstelproces. Zorgvragers voelen zich minder buitengesloten of gewantrouwd, waardoor ook achterdocht soms afneemt.
“Bij sommige zorgvragers zie je positieve verandering ontstaan”, vertelt Roald. “Iemand met sterke borderline kenmerken en dus veel paranoïde gedachten vertelde bijvoorbeeld dat het kunnen meelezen rust bracht. Daardoor namen gevoelens van wantrouwen en het idee dat er achter de rug dingen gezegd werden, af.”
Ook voor medewerkers brengt het systeem voordelen in de praktijk. Zorgvragers kunnen afspraken en uitleg achteraf opnieuw nalezen, waardoor er minder misverstanden ontstaan en minder zaken herhaald moeten worden — bijvoorbeeld na een kleine crisissituatie of een moeilijk gesprek.
“Het maakt veel helder”, zegt het team. “Zorgvragers nemen meer verantwoordelijkheid op, worden zelfstandiger en begrijpen beter waarom bepaalde keuzes gemaakt worden.”
Daardoor verschuift de focus ook opnieuw meer naar zorg en minder naar administratie.
Hun advies aan andere teams is dan ook eenvoudig: begin klein, maar begin.
“De grootste drempel zit vaak in de twijfel vooraf. Terwijl deze manier van informatie delen in de praktijk net verbinding, vertrouwen en rust brengt.”
